Tháp nhu cầu của Maslow cũng đưa nhu cầu được gắn bó, được thuộc về lên hàng đầu sau các nhu cầu vật chất căn bản. Mô hình thuyền buồm Kauffman biến thể từ tháp nhu cầu cũng đề cập nhu cầu gắn bó với người khác như phần đáy, nền tảng tồn tại của con thuyền hạnh phúc cá nhân. Cho thấy sự quan trọng của việc ở cạnh và gắn bó giữa người với người. Tuy nhiên không phải lúc nào cũng vậy. Người ta ai cũng có xu hướng thích ở cạnh người khác, nhưng đồng thời cũng có những lúc khao khát được ở một mình. Một mình không phải cô đơn, không phải sống tách biệt, mà với một người bình thường (không có các vấn đề về rối loạn tâm lý, tâm thần), đó là nhu cầu rất tự nhiên. Có những khi mệt, ta muốn được rút về, yên tĩnh để ở cùng chính mình mà không phải đóng bất kỳ vai trò xã hội nào.
Khi cuộc sống bận rộn, nhiều áp lực, trách nhiệm, nhu cầu này ngày càng rõ ràng, nhưng cũng lại khó thực hiện vô cùng. Bởi dám tạm dứt bỏ, tạm rời xa nhịp sống bộn bề cũng là một dạng nghị lực, một dạng dám nghĩ dám làm mà không phải ai cũng làm được. Đó cũng là lý do vì sao những chuyến retreat cá nhân, khoảng thời gian chủ động dành riêng cho bản thân, ngày nay lại trở thành một lựa chọn đáng giá.
Retreat với mình mình, chủ động tạo khoảng trống cho bản thân
Một chuyến retreat cá nhân, hiểu đơn giản, là việc bạn chủ động tạo ra một khoảng thời gian và không gian để tách mình ra khỏi nhịp sống quen thuộc… chỉ để nhìn lại. Không phải để làm nhiều hơn, mà để làm ít đi. Và quan trọng nhất, là để ở một mình theo nghĩa đầy đủ nhất: không bị gián đoạn, phân tâm hay lôi kéo bởi những thứ từ bên ngoài. Khi thật sự trống, thật sự lặng, bạn có cảm giác thoáng rộng, đủ riêng tư nhẹ nhàng để bắt đầu trò chuyện với bản thân, lắng nghe những điều thầm kín bên trong mình. Một nơi như Cao Lan Hamlet hoàn toàn hợp lý để thực hiện một chuyến retreat ý nghĩa thế này.
Thế nhưng quá trình này cũng không phải dễ dàng. Nó có những điểm mốc buộc bạn phải can đảm vượt qua trước khi chạm vào tiếng nói từ bên trong.
Cột mốc khó khăn đầu tiên thường diễn ra ở ngày thứ nhất khi bạn bước chân đến nơi chốn retreat. Xa rời tiếng ồn đô thị, xa rời bối cảnh làm việc, không gian sống bận rộn thường ngày, bạn sẽ cảm giác trống. Cảm thấy hơi lạc lõng. Và bắt đầu lục tìm điện thoại, tìm cách mở máy tính, tìm cách nhớ lại cảm giác bận bịu, và có ý muốn điền đầy khoảng trống đang hiện diện nơi đây. Bạn yên tâm, phản ứng này cũng bình thường thôi. Nhưng chính khi bạn cảm nhận được khoảng trống này chính là khi bạn bước chân vào một trạng thái khác.
Cố gắng loay hoay một hồi, bạn nhận ra nỗ lực lấp đầy của mình hình như lạc quẻ so với bầu không khí tràn đầy thiên nhiên và sắc xanh yên bình xung quanh. Bạn bắt đầu chậm lại một chút, thử không vội vàng nữa. Và từ đây, bạn bắt đầu thấy tâm trí có phần dịu lại, nhịp bước chân nhịp thở chậm rãi từ tốn hơn. Bạn cũng bắt đầu thở sâu hơn, nhìn kỹ hơn mọi thứ xung quanh. Có thể bạn sẽ cảm thấy có chút buồn. Tự nhiên chạnh lòng khi nghĩ đến những trách nhiệm, các mối quan hệ trục trặc hay những vấn đề cuộc sống đang ràng buộc. Bạn có thể ngả mình xuống giường, nằm yên ở đó, nhìn xung quanh ngôi nhà sàn mát mẻ, hoặc nhìn chăm chăm lên trần nhà một cách vô định. Rồi bạn nhắm mát, thế là ngủ một giấc thật yên.
Đây chính là điểm tạo nên bước ngoặt thay đổi.
Bởi khi tỉnh dậy sau giấc ngủ kéo dài, trôi giữa bận bịu và yên bình ấy, bạn chính thức bước sang giai đoạn sống chậm, cốt lõi của chuyến retreat cá nhân.
Bạn quyết định xếp máy, đóng điện thoại, dẹp sang một bên những lo lắng của mình và bước chân ra ngoài, làm thứ gì đó, như đi bộ chẳng hạn.
Cùng nhịp bước chân, chậm rãi quan sát núi đồi, từng táng thông xanh mướt, cảm nhận làn gió nhẹ nhàng lùa tóc, nâng vạt áo, lần đầu tiên sau rất lâu, bạn bắt đầu nghe thấy những điều mà trước đây bị che lấp. Có thể là những suy nghĩ chưa được giải quyết, những cảm xúc chưa được gọi tên, hoặc đơn giản là một nhu cầu nghỉ ngơi mà bạn đã bỏ qua. Ban đầu, những điều này có thể khiến bạn không thoải mái. Nhưng nếu bạn cho mình thời gian, chúng sẽ dần trở nên rõ ràng hơn, và ít gây áp lực hơn.
Ngày thứ hai, thứ ba, thứ tư và sau đó nữa, bạn tiến ngày một gần hơn với những suy nghĩ, cảm xúc khó chịu bên trong mình. Bạn đã có thể hiểu nó một cách sâu sắc hơn, tìm ra ngọn nguồn và thấu rõ vì sao mình cảm thấy như thế. Mọi chuyện vẫn chưa được giải quyết đâu, nhưng chí ít bạn đang giản hòa với cảm xúc khó khăn nơi mình và nhìn ra vấn đề theo cách rõ ràng, chậm rãi hơn. Tâm trí bạn đã có bước chuyển đổi đáng kể chỉ sau vài ngày của chuyến đi.
Cấu trúc một chuyến retreat cá nhân
Một ngày trong chuyến retreat cá nhân không cần phải có cấu trúc phức tạp. Bạn có thể bắt đầu buổi sáng bằng việc thức dậy sớm, bước ra ngoài, và hít thở không khí trong lành. Ở Bảo Lộc, buổi sáng thường rất yên và mát, có sự khác biệt so với thành phố. Chỉ cần đứng yên vài phút, bạn đã có thể cảm thấy cơ thể mình chậm lại.
Sau đó, ta có thể đi bộ, không cần mục tiêu cụ thể. Đi cảm nhận, quan sát, và để cho đầu óc có thời gian xả. Khi không có ai đi cùng, bạn không cần phải điều chỉnh theo nhịp của người khác. Bạn có thể dừng lại bất cứ lúc nào, đi nhanh hay chậm tùy ý. Sự tự do này rất nhỏ, nhưng lại khiến bạn cảm nhận rõ ràng rằng mình đang làm chủ thời gian của mình.
Trong suốt ngày, ta có thể xen kẽ giữa những hoạt động nhẹ nhàng và những khoảng nghỉ. Đọc một cuốn sách, ngồi viết vài dòng, hoặc đơn giản là ngồi yên. Những hoạt động nho nhỏ này không cần phải chạy đua với thời gian hay thành tích, nhưng lại có giá trị ở chỗ giúp bạn kết nối lại với chính mình. Khi không bị phân tán, bạn có thể tập trung lâu hơn, suy nghĩ rõ hơn, và cảm nhận sâu hơn.
Buổi tối là một khoảng thời gian đặc biệt. Không có kế hoạch, chẳng hẹn hò ai ngoài bản thân, bạn có thể chọn cách kết thúc ngày theo ý mình. Có thể là ngồi nhìn ra ngoài, trầm ngâm viết lại những gì đã trải qua trong ngày, hoặc chỉ đơn giản là nằm yên. Đây là lúc bạn suy ngẫm những gì đã diễn ra với toàn bộ giác quan và cảm nhận của mình.
Lấy lại sự tập trung và chú ý
Cốt lõi của chuyến retreat với mình mình chính là sự tập trung và chú ý. Khi tâm trí đã qua cột mốc trống trải, bước vào giai đoạn mở lòng với sống chậm, bạn sẽ chú ý đến những điều rất nhỏ. Âm thanh của gió, ánh sáng thay đổi theo thời gian, cảm giác của cơ thể khi ngồi yên… Mấy thứ bình dị này vốn luôn tồn tại, nhưng thường bị bỏ qua. Khi bạn ở một mình trong một không gian yên, chúng trở nên rõ ràng hơn, và mang lại một cảm giác rất hài lòng, hạnh phúc.
Sự tập trung cũng bắt đầu quay về khi bạn dần phân biệt được cái mình muốn và cái mình đang làm. Cuộc sống bận rộn trước đó khiến bạn dễ nhập nhằng hai khái niệm và rồi khó có thể tìm thầy hạnh phúc giữa “nhu cầu” và “thực tế”. Khi quan tâm đến những điều mình thật sự khao khát, khi thật tâm muốn lắng nghe tiếng lòng của mình, tâm trí bạn được vỗ về, được trân trọng đúng như nó nên có, sự tập trung nhờ vậy sẽ quay về.
Tất nhiên, retreat cá nhân không phải là một giải pháp nhanh chóng cho mọi vấn đề. Nó không làm mọi thứ trở nên rõ ràng ngay lập tức, và cũng không thay đổi cuộc sống của bạn chỉ sau vài ngày. Nhưng nó tạo ra nền tảng: trải nghiệm về việc ở một mình mà không cảm thấy cô đơn, về việc không làm gì mà vẫn cảm thấy đủ, và về việc lắng nghe bản thân mà không bị gián đoạn. Nhờ phần nền này mà khi quay về, dù không giữ được hoàn toàn trạng thái đó, nhưng bạn vẫn có một ký ức cho mình về một bản thân rất khác và về một nhịp sống khác. Với ký ức đó, bạn có nền tảng để điều chỉnh nhịp sống ở hiện tại, có thứ để căn vào để hiểu thêm về bản thân. Đó chính là giá trị lâu dài của chuyến đi.
