Bạn và tôi, ta đang mỗi ngày đối mặt với cuộc khủng hoảng lớn của chính mình mà không hay biết: khủng hoảng rối loạn thiên nhiên. Màn hình xanh, đô thị nóng bức và những dòng suy nghĩ không bao giờ ngưng nghỉ về tương lai hay quá khứ. Mỗi ngày một chút, chúng khiến ta kiệt sức, héo mòn mà không có gì để bám vào hay sạc pin bù đắp. Tôi cho rằng đã đến lúc, bằng cách nào đó, đơn giản cũng được, cồng kềnh cũng được, chúng ta phải cho cơ thể mình một liệu trình chánh niệm đủ đầy.
Tôi không biết bạn sẽ chọn gì. Riêng tôi, tìm về, hòa cùng hơi thở đại ngàn chính là liệu pháp chánh niệm không lời tiết kiệm, mà bất kỳ ai cũng có thể làm được, nếu với sự trợ giúp của một bối cảnh hoàn toàn tương thích đồng điệu như Cao Lan Hamlet.
Liệu pháp chánh niệm là gì?
Chánh niệm (Mindfulness) thường được hiểu là sự chú ý có ý thức vào khoảnh khắc hiện tại mà không phán xét. Nhà tâm lý học Jon Kabat-Zinn, người tiên phong trong việc đưa chánh niệm vào y học phương Tây, đã khẳng định rằng chánh niệm không phải là một kỹ thuật khó khăn, mà là một cách để sống hòa hợp với chính mình.
#1: Lọc, buông và tập trung
Tại Cao Lan Hamlet, chánh niệm không được dạy qua những bài giảng khô khan, nó được thẩm thấu qua làn sương sớm tràn vào hiên nhà sàn. Khi bạn đứng giữa rừng thông đại ngàn trên núi Sapung, hơi thở của núi rừng trở thành hơi thở của chính bạn.
Cũng nơi đây, thính giác của bạn không còn phải lọc bỏ tiếng ồn nhiễu nhương khó chịu, thay vào đó là tiếng xào xạc của lá, tiếng chim lảnh lót hay tiếng gió rít qua những thanh gỗ cũ của Nhà Mái Vòm. Những âm thanh này không đòi hỏi sự xử lý logic của não bộ, chúng chỉ đơn giản là hiện diện, giúp hệ thần kinh chuyển từ trạng thái căng thẳng sang trạng thái nghỉ ngơi và phục hồi. Đó chính là liệu pháp không lời đầu tiên: Sự im lặng đầy rung cảm của đại ngàn giúp tâm trí tự động buông bỏ những nhiễu loạn để tập trung vào cái “đang là”.
#2: Thức dậy ngũ quan nguyên bản
Carl Jung từng nói: “Thiên nhiên là một nguồn sức khỏe vô tận cho tâm hồn”. Ông tin rằng bên trong mỗi con người đều có một “con người nguyên thủy” luôn khao khát được kết nối với thiên nhiên. Liệu pháp chánh niệm thứ hai tại Cao Lan Hamlet chính là việc đánh thức con người nguyên thủy ấy thông qua ngũ quan. Mỗi giác quan là một cánh cửa dẫn vào thực tại, và khi tất cả cùng mở ra, con người đạt đến trạng thái hợp nhất với môi trường xung quanh.
Thị giác được xoa dịu bởi những tông màu đất ấm áp, màu gỗ trầm của kiến trúc nương tựa vào tự nhiên. Thay vì những khối màu công nghiệp rực rỡ nhưng gây mệt mỏi, mắt bạn được thư giãn bởi các dải màu xanh vô tận của rừng núi Bảo Lộc. Xúc giác được kích hoạt khi đôi chân trần chạm vào thảm cỏ đẫm sương sớm, hay khi đôi bàn tay chạm vào những mảng tường đất thô ráp. Khứu giác tự nhiên phát hiện ra mùi của thảo mộc trong bồn tắm gỗ hay hương vị tinh khiết của không khí loãng trên độ cao 1.000 mét, từ đó kích thích hệ Limbic giải phóng những bế tắc tâm lý mà lời nói không thể chạm tới.
Quá trình này thực hiện ra sao? Đơn giản bạn chỉ cần những chuyển động cơ thể nhẹ nhàng, thoải mái không theo nguyên tắc, bạn hít vào sự trong lành và thở ra những muộn phiền. Không cần cố gắng, không cần nỗ lực, cơ chế tự chữa lành của cơ thể được kích hoạt chỉ bằng việc hiện diện trọn vẹn trong không gian này.
#3: Chánh niệm qua con đường tự hiện thực
Tại Cao Lan Hamlet, chánh niệm không chỉ là ngồi yên. Một số trong những hoạt động cốt lõi mang tính biểu tượng nhất ở đây chính là việc trồng rừng, thu hoạch rau, tự tay nấu một bữa ăn….
Ví dụ trồng cây nhé. Khi bạn tự tay đặt một mầm thông xuống đất, tự đó đã là một hành động chánh niệm mang đầy ý thức và sự tập trung chú ý tích cực. Bạn phải chú ý đến độ sâu của hố, sự mềm mại của đất và sự mong manh của rễ cây. Trong khoảnh khắc đó, ranh giới giữa cái tôi cá nhân và thế giới bên ngoài dần tan biến. Bạn nhận ra mình không chỉ đang trồng một cái cây, mà đang trồng lại chính sự sống bên trong mình.
#4: Bài học về sự đối diện
Sự tĩnh lặng ở Tàng Kinh Các, nơi cao nhất của nơi này lại mang đến một bài học chánh niệm khác: Bài học về sự đối diện. Trong liệu pháp ý nghĩa của Viktor Frankl, sự tĩnh lặng là điều kiện cần để con người tìm ra ý nghĩa cá nhân. Khi không còn những tác động bên ngoài, con người buộc phải đối mặt với tiếng nói nội tâm của chính mình. Có thể đó là những nỗi sợ, những hối tiếc hay những khát khao bị vùi lấp hay bất cứ thứ gì khác. Bạn có thể khó chịu, có thể muốn bỏ chạy khi ban đầu những cảm xúc này xuất hiện. Nhưng khi buộc phải đứng lại đối diện, khẳng khái đón nhận, nội tâm sẽ dẫn được thanh lọc. Những thứ khó chịu đó không mất đi nhưng ở đó, và được bạn hài hòa chấp nhận chứ không phản kháng kịch liệt. Nội tâm như sóng biển không còn vùng dậy mà hiền hòa yên ổn mang lại sự thanh lành cho tâm trí.
Sự bao dung của thiên nhiên nơi Cao Lan Hamlet và những gì thuộc về thiên nhiên đang diễn ra xung quanh mỗi ngày, giúp chúng ta nhìn nhận bản thân với sự thấu cảm cao hơn. Chúng ta học cách chấp nhận những khiếm khuyết của chính mình như cách rừng thông chấp nhận những cành cây khô héo, tất cả đều là một phần của chu trình sinh trưởng và lụi tàn tự nhiên.
#5: Đổi thay trong suy nghĩ
Điểm cuối cùng của liệu pháp chánh niệm không lời tại Cao Lan Hamlet chính là sự thay đổi về nhận thức. Cao Lan Hamlet không cung cấp cho bạn những câu trả lời có sẵn cho những rắc rối của cuộc đời. Thay vào đó, nó cung cấp một khoảng không gian trống để bạn tự tìm thấy câu trả lời trong sự tĩnh lặng của chính mình. Mọi thứ cứ tĩnh tại, bình yên đứng đó chờ bạn vô điều kiện. Chúng không ép buộc, không áp đặt, chỉ im lặng đứng chờ, như ngọn núi Sapung ngàn đời, chờ đợi bạn buông bỏ những gánh nặng để trở về với hơi thở nguyên sơ.
Hơi thở của đại ngàn là một lời nhắc nhở rằng chúng ta là một phần của một điều gì đó lớn lao hơn nhiều so với những rắc rối vụn vặt hằng ngày. Khi rời khỏi Cao Lan, hơi thở ấy không mất đi. Nó trở thành một phần của con đường thần kinh mới, một điểm tựa tinh thần ta có thể mang theo về phố thị, giúp bạn nỗ lực sinh tồn trong những ngày sắp tới.
