Chánh niệm là gì? Vì sao quá khó?
“Chánh niệm” chắc bạn đã từng nghe qua? Thực chất nó là gì, làm sao để đạt được trạng thái này?
Cắt nghĩa theo từng từ: “chánh” là ở giữa, trung tâm, ở ngay đó, “niệm” là khái niệm, là hiện tại, là khoảnh khắc đang có. Như vậy, “chánh niệm” dễ hiểu là:
“Ở NGAY TRONG HIỆN TẠI”
Nghe thì đơn giản, làm được lại quá khó. Hầu như khó ai có thể đạt được tâm thế này bởi chúng ta liên tục bị kéo đi bởi quá khứ, hoặc đang bận lo lắng về tương lai. Trong khi thứ thật sự mang lại hạnh phúc bình yên lại đang ở ngay khoảnh khắc hiện tại.
Bạn nói chuyện với ai đó nhưng tâm trí lại đang ở một nơi hoàn toàn khác. Mọi thứ diễn ra liên tục, nhanh, chồng chéo lên nhau, đến mức bạn không còn phân biệt được mình đang thật sự “sống” hay chỉ đang “đi qua” ngày tháng. Và rồi, khi bạn rời khỏi tất cả những điều đó, đến một nơi mà mọi thứ chậm lại, bạn mới nhận ra mình đã vắng mặt khỏi chính cuộc sống của mình trong một thời gian dài.
Nói cách khác, chánh niệm là khi bạn ăn bạn phải biết mình đang ăn, thật sự tận hưởng hành động ăn uống, thưởng thức từng hương vị, cảm giác nơi đầu lưỡi do từng gia vị, từng món ăn mang lại. Khi ngủ, ta thật sự nhắm mắt, cởi bỏ lo lắng và tạm dừng cho tâm trí nghỉ ngơi. Khi học hành làm việc, thật sự tập trung, để tâm sức, tâm trí vào hết trong công việc đến khi hoàn thành thì rũ bỏ, không nghĩ về nó nữa. Đó chính là chánh niệm.
Chuyện khó có thể thay đổi nếu ta cứ ở yên một nơi quá ồn ào, nhiều kết nối gãy vỡ và áp lực như đô thị lớn. Thế nhưng, chỉ cần một chuyến đi, vài ngày, dài ngày cũng được, đến nơi như Cao Lan Hamlet, bạn sẽ thấy thật ra mình có thể làm được “chánh niệm”, điều tưởng chừng quá khó.
Nằm giữa những đồi cây xanh của Bảo Lộc, Cao Lan Hamlet không thúc ép bất cứ ai làm điều gì. Không có lịch trình dày đặc, không có những điểm phải đến, không có danh sách trải nghiệm cần hoàn thành. Mọi thứ ở đó như chậm lại một cách tự nhiên, không gượng ép. Và chính trong nhịp chậm đó, bạn bắt đầu nhận ra những điều mà trước đây mình đã bỏ lỡ.
Một ngày ở giữa thiên nhiên nơi Cao Lan Hamlet
Buổi sáng ở đây thường rất nhẹ. Không có tiếng chuông báo thức dồn dập, không có cảm giác phải bật dậy ngay lập tức. Ánh sáng len qua cửa, không quá gắt, chỉ đủ để bạn biết rằng một ngày mới đã bắt đầu. Bạn mở mắt, nằm nướng thêm một chút, và lần đầu tiên sau rất lâu, bạn không vội vàng. Rồi tai nghe thấy tiếng gió, tiếng lá xào xạc, có thể là tiếng chim ở đâu đó. Những âm thanh rất nhỏ, nhưng lại đủ để nhận ra mình đang ở trong một trời thiên nhiên sống động.
Bạn bước ra ngoài, hít một hơi thật sâu. Không khí mát, có chút ẩm, mang theo mùi của đất và cây. Bạn không cần phải nghĩ xem hôm nay mình sẽ làm gì đầu tiên. Thậm chí chẳng làm gì cũng được. Có thể chỉ đứng đó, nhìn xa xa là những lớp đồi nối nhau, không cần phải nghĩ đến hai từ “thư giãn” bởi đứng đây đã là thư giãn rồi.
Tiếp đến là một bữa sáng đơn giản, nhưng bạn thấy ngon hơn bình thường. Không phải vì món ăn đặc biệt, mà vì bạn thật sự đang ăn. Bạn nhai chậm hơn, bạn nhận ra mùi vị rõ hơn, bạn không bị phân tán bởi màn hình hay suy nghĩ khác. Một hành động rất quen thuộc bỗng trở nên trọn vẹn.
Bạn đi bộ, không phải để tập thể dục, cũng không phải để chụp hình đăng Insta, mà chỉ là đi, thế thôi. Con đường có thể không hoàn hảo, có chỗ đất, có chỗ đá, có chỗ hơi trơn, nhưng bạn chú ý từng bước chân. Bạn nhìn xuống, nhìn xung quanh, nhìn lên bầu trời. Mọi thứ đều có mặt ở đó, và bạn cũng vậy. Không bị kéo đi đâu cả.
Có những lúc bạn ngồi yên, không làm gì. Ở thành phố, điều này thường khiến bạn thấy khó chịu, giống như mình đang lười, đang lãng phí thời gian. Nhưng ở đây, cảm giác tội lỗi đó không còn. Bạn ngồi trên một chiếc ghế gỗ, trước mặt là khoảng xanh rộng, và thời gian như giãn ra. Bạn không cần phải lấp đầy khoảng trống bằng việc gì đó. Bạn bắt đầu thấy thoải mái với chính khoảng trống đó.
Và rồi, một điều rất nhẹ nhàng xảy ra: bạn bắt đầu quay về với chính mình.
Có thể bạn nhận ra mình đã chạy quá nhanh trong một thời gian dài. Có thể bạn nhận ra mình đã bỏ qua những điều nhỏ nhưng quan trọng. Có thể bạn nhận ra mình đã quen với việc luôn bận rộn đến mức quên mất cảm giác được nghỉ ngơi thật sự là như thế nào.
Nhưng điều quan trọng là bạn không cảm thấy cần phải sửa chữa tất cả ngay lập tức. Bạn chỉ cần nhận ra, là đã đủ. Có thể dừng một ngày chiêm nghiệm ở đây cũng được rồi.
Buổi chiều ở giữa thiên nhiên Cao Lan Hamlet cũng thường rất dễ chịu. Ánh sáng dịu lại, không khí mát hơn, mọi thứ trở nên chậm rãi hơn một lần nữa. Bạn có thể ngồi nhìn một khoảng trời, nhìn mây trôi, hoặc chỉ đơn giản là nhìn những tán cây lay nhẹ theo gió. Những điều tưởng chừng rất bình thường, nhưng khi bạn thật sự nhìn, bạn sẽ thấy chúng không hề nhàm chán.Chúng có nhịp điệu riêng. Một sự lặp lại nhưng không bao giờ giống hệt nhau. Và khi bạn đồng điệu với nhịp đó, bạn cũng trở nên chậm hơn, ổn định hơn.
Buổi tối đến, xung quanh cũng quen thuộc nhưng dường như lại thay đổi. Trời tối nhanh hơn, không có quá nhiều ánh đèn. Bạn có thể ngồi bên ngoài, nghe tiếng côn trùng, nhìn lên bầu trời nếu trời quang. Không có quá nhiều thứ để làm, nhưng bạn không thấy thiếu, không còn cảm thấy cần phải có thêm quá nhiều. Bạn đang ở đó, trong một không gian yên tĩnh, với chính mình, và bạn vẫn đang ổn.
Tối đến, không cần viên thuốc ngủ, không cần liệu trình hít thở phức tạp, giấc ngủ vẫn đến với bạn một cách tự nhiên, không hề miễn cưỡng. Bạn cứ vậy ngủ thật ngon, thật lành, không mộng mị, khoan thai đến sáng.
…
Cứ như vậy, trải qua một vài ngày trân trọng bản thân, nâng niu suy nghĩ, cẩn trọng dò xét bản thân và thưởng thức thiên nhiên xung quanh. Giờ đến lúc rời đi, ngẫm lại, bạn đã thấy mình có khác so với lúc đến đây.
Ở đó cả khi quay về
Sống giữa thiên nhiên vài ngày như vậy, bạn bắt đầu hiểu thế nào là hiện diện trọn vẹn. Không phải là một trạng thái cao siêu, mà là khi bạn thật sự có mặt trong từng việc mình làm. Khi bạn ăn, bạn biết mình đang ăn. Khi bạn đi, bạn biết mình đang đi. Khi bạn nghỉ, bạn thật sự nghỉ.
Quay về lại thành phố, mọi thứ có thể không thay đổi ngay lập tức. Nhịp sống vẫn nhanh, công việc vẫn nhiều, thông tin vẫn dồn dập. Nhưng bên trong bạn đã có một trải nghiệm khác. Bạn biết cảm giác của việc sống chậm lại, biết cảm giác của việc không bị kéo đi liên tục. Quan trọng hơn, bạn biết rằng mình luôn có thể quay lại trạng thái đó, dù không phải lúc nào cũng dễ.
Rồi bạn sẽ bắt đầu tập, chập chững từng bước một để có lại được cảm giác thong dong đã từng có ở Cao Lan Hamlet. Rất nhỏ thôi. Như ăn một bữa không dùng điện thoại. Như đi bộ mà không nghe gì cả, ngồi yên vài phút mà không cố làm gì. Những điều nhỏ, nhưng nếu làm thật sự, bạn sẽ thấy chúng có tác động. Và khi bạn làm được mấy thứ nho nhỏ đó, bạn nhận ra, thiên nhiên ở Cao Lan Hamlet kia, cuối cùng, đã giúp bạn một tay dễ dàng chạm và cảm giác chánh niệm.
